سایت‌های ضروری در زمان قطعی اینترنت + آدرس مستقیم

قطعی یا کندی شدید اینترنت برای کاربران ایرانی دیگر یک سناریوی فرضی نیست. اما مشکل اصلی معمولاً «نبودن اینترنت» نیست؛ مشکل این است که وقتی گوگل بالا نمی‌آید، آدرس هیچ سامانه‌ای یادمان نیست. سامانه ثنا چه دامنه‌ای داشت؟ سایت هواشناسی چه بود؟ رهگیری مرسولات پستی از کجا انجام می‌شد؟

این راهنما دقیقاً همین شکاف را پر می‌کند: یک فهرست کوتاه و قابل‌ذخیره از سایت‌های ضروری در زمان قطعی اینترنت، به‌علاوه کارهایی که کاربر آیفون باید همین امروز انجام دهد — نه بعد از بحران، چون آن موقع دیگر نمی‌شود. اگر فقط ده دقیقه وقت دارید، مستقیم به بخش «چک‌لیست ۱۰ دقیقه‌ای» بروید.

اول: منظورمان از «قطعی» کدام حالت است؟

بیشتر مقاله‌های فارسی همه‌ی حالت‌ها را زیر یک عنوان «قطعی اینترنت» جمع می‌کنند، در حالی که سه وضعیت کاملاً متفاوت وجود دارد و راهکار هرکدام فرق می‌کند. تشخیص اینکه در کدام وضعیت هستید، اولین قدم است:

تشخیص عملی ساده است: اگر یک سایت داخلی مثل irna.ir باز می‌شود اما گوگل نه، در وضعیت اول هستید. اگر هیچ سایتی باز نمی‌شود ولی تماس برقرار می‌شود، وضعیت دوم. اگر «No Service» می‌بینید، وضعیت سوم.

یک وضعیت میانی هم هست که آزاردهنده‌تر از قطع کامل است: اینترنت وصل است اما عملاً کار نمی‌کند؛ شبکه اشباع شده و درخواست‌ها Timeout می‌خورند. دلیل فنی‌اش را در تحلیل اختلال ۴G و ۵G بررسی کرده‌ایم.

چرا نبودن گوگل بزرگ‌ترین مشکل است؟

ما عادت کرده‌ایم اسم سرویس را جستجو کنیم، نه آدرسش را حفظ کنیم. وقتی موتور جستجو در دسترس نباشد، حتی سایتی که کاملاً سالم و بالا است هم عملاً برای شما وجود ندارد، چون راهی برای رسیدن به آن ندارید.

حدس‌زدن دامنه هم یک ریسک جدی دارد: در چنین شرایطی دامنه‌های مشابه و جعلی برای سرقت اطلاعات ورود فرصت خوبی پیدا می‌کنند. اگر آدرس دقیق را از قبل ذخیره کرده باشید، این ریسک حذف می‌شود.

پس مهم‌ترین کاری که می‌توانید انجام دهید نصب یک اپ خاص نیست؛ تایپ‌کردن آدرس‌ها در یک یادداشت آفلاین است.

کدام سرویس‌ها شانس بیشتری برای در دسترس ماندن دارند؟

قاعده‌ی کلی ساده است: هرچه سرویس وابستگی کمتری به زیرساخت خارج از کشور داشته باشد، احتمال پایداری‌اش بیشتر است. معیارهایی که می‌توانید خودتان بررسی کنید:

• دامنه ir. و میزبانی داخلی — پایه‌ای‌ترین نشانه، هرچند به‌تنهایی کافی نیست.
• الزام قانونی به ارائه خدمات الکترونیکی — سامانه‌های دولتی و بانکی معمولاً در اولویت حفظ دسترسی‌اند.
• نداشتن وابستگی به سرویس‌های خارجی در لود صفحه — سایتی که فونت، اسکریپت یا کپچای خود را از سرور خارجی می‌گیرد، حتی با میزبانی داخلی ممکن است ناقص بالا بیاید. این دقیقاً دلیل کار نکردن بعضی سایت‌های ایرانی در قطعی بین‌الملل است.
• داشتن نسخه وب سبک — در شبکه‌ی کند، نسخه وب اغلب از اپلیکیشن سریع‌تر جواب می‌دهد.

فهرست سایت‌های ضروری در زمان قطعی اینترنت

این‌ها سرویس‌هایی هستند که میزبانی داخلی دارند و در اختلال‌های قبلی معمولاً روی اینترنت ملی در دسترس مانده‌اند. همین حالا این جدول‌ها را در اپ Notes آیفون کپی کنید یا از آن‌ها اسکرین‌شات بگیرید.

خدمات دولتی و اداری

اگر با اپلیکیشن دولت من کار نکرده‌اید، راهنمای کامل خدمات آن و مراحل فعال‌سازی درگاه ملی را ببینید؛ بیشتر این استعلام‌ها بدون مراجعه حضوری انجام می‌شوند.

بانکی و مالی

نکته‌: در شبکه‌ی ناپایدار، نسخه وب بانک اغلب از اپلیکیشن همراه‌بانک زودتر بالا می‌آید، چون اپ‌ها قبل از ورود چند سرویس جانبی را هم فراخوانی می‌کنند و اگر یکی جواب ندهد، ورود گیر می‌کند. جزئیات را در راهنمای همراه بانک‌ها روی آیفون نوشته‌ایم.

همچنین رمز دوم پویا را طوری تنظیم کنید که با پیامک هم قابل دریافت باشد؛ پیامک در قطعی دیتا کار می‌کند.

خبر و اطلاع‌رسانی

در بحران سرعت انتشار شایعه از خبر بیشتر است؛ داشتن دو یا سه منبع رسمی متفاوت ساده‌ترین فیلتری است که می‌توانید بگذارید.

سلامت، دارو و اطلاعات روزمره

چطور این فهرست را ذخیره کنیم که واقعاً به دستمان برسد؟

ذخیره‌کردن در یک جا کافی نیست؛ چون همان یک جا ممکن است دقیقاً وقتی لازمش دارید باز نشود. ترکیب چند روش با درجه‌های مختلف «مقاومت» جواب می‌دهد:

پیشنهاد عملی: هر چهار روش را با هم انجام دهید. کمتر از ده دقیقه طول می‌کشد.

شماره‌های اضطراری که باید حفظ باشید

این شماره‌ها اینترنت لازم ندارند و در شلوغی شبکه هم اولویت دارند:

• ۱۱۵ اورژانس پزشکی
• ۱۱۰ پلیس
• ۱۲۵ آتش‌نشانی
• ۱۱۲ هلال احمر (امداد و حوادث طبیعی)
• ۱۹۴ امداد گاز
• ۱۲۱ اتفاقات برق
• ۱۲۲ اتفاقات آب
• ۱۲۳ اورژانس اجتماعی

یک نسخه چاپی از این لیست کنار یخچال و یکی در داشبورد ماشین بگذارید — در بحران واقعی گوشی ممکن است شارژ نداشته باشد. همچنین در آیفون Medical ID را پر کنید (اپ Health ← Medical ID)؛ گروه خونی، حساسیت دارویی و شماره تماس اضطراری شما از روی صفحه‌ی قفل و بدون رمز قابل مشاهده است.

ارتباط وقتی حتی آنتن هم نیست

اگر نه دیتا هست و نه آنتن، هنوز یک لایه باقی می‌ماند: ارتباط مستقیم گوشی‌به‌گوشی. این اپ‌ها با بلوتوث یا Wi-Fi Direct کار می‌کنند و در مدل Mesh، پیام را از طریق کاربران واسط چند قدم جلوتر می‌برند.

bitchat mesh در حال حاضر بهترین گزینه برای کاربران آیفون است: رمزنگاری سرتاسری دارد، به شماره تلفن یا حساب کاربری نیاز ندارد، فارسی‌سازی شده و در نسخه‌های اخیر قابلیت صحبت زنده (Push-to-Talk) هم اضافه کرده است. چون هویت کاربر روی خود دستگاه ساخته می‌شود، نصب و راه‌اندازی‌اش کمتر از یک دقیقه طول می‌کشد.

درباره Bridgefy یک تصحیح مهم لازم است: در سال ۲۰۲۰ پژوهشگران امنیتی نشان دادند این اپ رمزنگاری واقعی ندارد. سازنده پس از آن پروتکل Signal را پیاده‌سازی کرد، اما پژوهش دیگری در کنفرانس USENIX Security 2022 همچنان ضعف‌هایی گزارش کرد. یعنی: برای هماهنگی عادی خوب است، برای اطلاعات واقعاً حساس روی آن حساب نکنید.

و Briar — که در بسیاری از مقالات فارسی به‌عنوان امن‌ترین گزینه معرفی می‌شود — روی آیفون قابل نصب نیست. تیم سازنده اعلام کرده به‌دلیل محدودیت‌های iOS در اجرای پس‌زمینه، نسخه آیفون ندارد و برنامه‌ای هم برای ساخت آن ندارد. اگر در App Store اپی با نام Briar دیدید، اپ دیگری است.

فراموش نکنید که AirDrop بدون هیچ شبکه‌ای کار می‌کند و برای رد و بدل کردن نقشه، PDF مدارک یا فایل مخاطبین بین آیفون‌های نزدیک عالی است. راهنمای کامل ایردراپ را ببینید.

چه انتظاری از این اپ‌ها نباید داشته باشید

• برد واقعی معمولاً ۳۰ تا ۱۰۰ متر است، نه چند کیلومتر. دیوار بتنی این عدد را به‌شدت کم می‌کند.
• ارتباط با فردی در شهر دیگر ممکن نیست، مگر زنجیره‌ای پیوسته از کاربرانِ همان اپ بین شما باشد.
• شبکه‌ی Mesh فقط با تعداد کاربران زیاد معنا دارد؛ نصب گروهی مهم‌تر از نصب فردی است.
• بلوتوث دائم‌روشن باتری را سریع خالی می‌کند.
• قابلیت‌های ماهواره‌ای اپل (Emergency SOS via satellite) طبق مستندات رسمی اپل تنها در حدود ۲۰ کشور فعال است و ایران در آن فهرست نیست. روی آن حساب نکنید.

کجا واقعاً به کار می‌آیند؟

سه سناریو که این ابزارها در آن‌ها معنا پیدا می‌کنند: ساختمان یا محله‌ی مشترک وقتی شبکه اشباع شده؛ طبیعت‌گردی و جاده جایی که آنتن نمی‌رسد؛ و حادثه‌ی محلی مثل زلزله یا قطع گسترده برق.

اگر اپل واچ دارید، قابلیت واکی‌تاکی هم گزینه‌ی ساده‌ای برای ارتباط صوتی است — البته به وای‌فای یا دیتا نیاز دارد و جایگزین ارتباط بلوتوثی نیست.

وقتی اینترنت ملی برقرار است

اگر در وضعیت اول هستید (قطع بین‌الملل)، پیام‌رسان‌های داخلی گزینه‌ی عملی‌تری از اپ‌های بلوتوثی هستند، چون برد ندارند و کیفیت تماس بهتری می‌دهند:

بله در شرایط بحرانی خدمات مالی، قضایی و امدادی هم ارائه می‌دهد که در قطعی دسترسی به سایر سامانه‌ها می‌تواند مسیر جایگزین باشد.

نقشه آفلاین: کاری که همین امروز انجام دهید

هم نشان و هم بلد امکان دانلود نقشه آفلاین دارند و پس از دانلود، جستجوی معابر و مسیریابی بدون اینترنت کار می‌کند. کافی است در تنظیمات اپ وارد بخش «نقشه آفلاین» شوید و نقشه شهر یا استان خود را دانلود کنید.

چند نکته برای اینکه این کار واقعاً جواب بدهد:

• علاوه بر شهر خودتان، مسیر بین‌شهری‌ای که ممکن است طی کنید را هم دانلود کنید.
• بعد از دانلود، یک‌بار در حالت پرواز تستش کنید؛ اگر کار نکرد، همان موقع بفهمید نه وسط بحران.
• GPS آیفون برای تعیین موقعیت به اینترنت نیاز ندارد، اما بدون دیتا ممکن است چند ثانیه دیرتر قفل کند.
• مقصدهای مهم (خانه‌ی اقوام، محل کار، بیمارستان نزدیک) را از قبل «ذخیره» کنید.

محتوای آفلاین: خواندن و دیدن بدون اینترنت

یک تصحیح مهم نسبت به بیشتر راهنماهای فارسی: Pocket دیگر وجود ندارد. موزیلا این سرویس را در جولای ۲۰۲۵ تعطیل کرد و داده‌های کاربران را حذف کرد. اگر جایی آن را به‌عنوان راهکار دیدید، اطلاعات قدیمی است.

گزینه‌های فعلی برای آیفون:

• Reading List سافاری با گزینه‌ی «Save Offline» — بدون نصب هیچ اپی، کل صفحه ذخیره می‌شود.
• خروجی PDF از هر صفحه و ذخیره در اپ Files — مطمئن‌ترین روش، چون به هیچ سرویس آنلاینی وابسته نیست.
• Instapaper اگر به همگام‌سازی بین دستگاه‌ها نیاز دارید.
• طاقچه، فیدیبو و نوار برای کتاب و کتاب صوتی.

روش‌های بیشتر در راهنمای دانلود آفلاین صفحات وب و برای سرگرمی هم بازی‌های آفلاین آیفون.

باتری، برق و مصرف دیتا

در بحران، معمولاً قطعی اینترنت تنها نمی‌آید. چند اقدام ساده:

• پاوربانک شارژ‌شده بزرگ‌ترین تفاوت را می‌سازد؛ یک پاوربانک ۱۰ هزار میلی‌آمپری تقریباً دو بار شارژ کامل آیفون است.
• Low Power Mode را زودتر از آنچه فکر می‌کنید فعال کنید، نه در ۲۰ درصد.
• در شبکه‌ی ناپایدار، گوشی برای پیدا کردن آنتن انرژی زیادی مصرف می‌کند. اگر مطمئنید سیگنالی نیست، حالت پرواز را روشن کنید.
• برای کاهش مصرف دیتا، تنظیمات صرفه‌جویی اینترنت در آیفون و استفاده آفلاین از اپلیکیشن‌ها را ببینید. اگر اتصال یکی از دستگاه‌های خانه برقرار است، هات‌اسپات آیفون همان اتصال محدود را بین چند نفر تقسیم می‌کند.

نکته‌ای مخصوص کاربران آیفون: نصب اپ و ریووک

بخش زیادی از اپ‌های ایرانی — از همراه بانک‌ها تا مسیریاب‌ها — در اپ‌استور رسمی اپل نیستند. کاربران آیفون معمولاً آن‌ها را از مارکت‌های داخلی نصب می‌کنند و سیبچه یکی از همین مسیرهاست. آموزش نصب اپ‌های ایرانی و بانکی روی آیفون مراحل را کامل توضیح داده است.

چک‌لیست ۱۰ دقیقه‌ای آمادگی

سوالات متداول

در زمان قطعی اینترنت کدام سایت‌ها همچنان کار می‌کنند؟ سایت‌هایی که سرور و میزبانی آن‌ها داخل ایران است، معمولاً روی اینترنت ملی در دسترس می‌مانند؛ مثل سامانه‌های دولتی، درگاه‌های بانکی، خبرگزاری‌های داخلی و مسیریاب‌های بومی. با این حال هیچ تضمینی وجود ندارد و پایداری به اپراتور، شلوغی شبکه و نوع اختلال بستگی دارد.

فرق اینترنت ملی با اینترنت بین‌الملل چیست؟ اینترنت بین‌الملل مسیر دسترسی به سرورهای خارج از کشور است. اینترنت ملی بستری داخلی برای دسترسی به سرویس‌های میزبانی‌شده در ایران است. در بسیاری از اختلال‌ها، اینترنت ملی برقرار می‌ماند در حالی که دسترسی بین‌الملل قطع است.

آیا واقعاً می‌شود بدون اینترنت و سیم‌کارت پیام فرستاد؟ بله، اما فقط در فاصله نزدیک. اپ‌هایی مثل bitchat mesh و Bridgefy با بلوتوث و Wi-Fi Direct پیام را بین گوشی‌های نزدیک منتقل می‌کنند و در مدل Mesh، پیام از طریق کاربران واسط جلوتر می‌رود. برای تماس با فردی در شهر دیگر کاربردی ندارند.

آیا Briar روی آیفون نصب می‌شود؟ خیر. پروژه Briar به‌دلیل محدودیت‌های iOS نسخه آیفون ندارد و برنامه‌ای هم برای ساخت آن اعلام نکرده است. کاربران آیفون باید سراغ bitchat mesh یا Bridgefy بروند.

آیا Emergency SOS ماهواره‌ای آیفون در ایران کار می‌کند؟ خیر. قابلیت‌های ماهواره‌ای اپل طبق مستندات رسمی فقط در حدود ۲۰ کشور فعال است و ایران در این فهرست نیست.

آیا Pocket هنوز قابل استفاده است؟ خیر. موزیلا این سرویس را در جولای ۲۰۲۵ تعطیل کرد. از Reading List سافاری، خروجی PDF در اپ Files یا Instapaper استفاده کنید.

جمع‌بندی

همه‌ی چیزی که در این مقاله خواندید، فقط زمانی ارزش دارد که قبل از قطعی انجامش داده باشید. در بحران، نه فرصت نصب هست، نه فرصت جستجو.

پس همین حالا: فهرست آدرس‌ها را در دو جای مختلف ذخیره کنید، نقشه آفلاین شهرتان را دانلود و در حالت پرواز تست کنید، شماره‌های اضطراری را روی کاغذ بنویسید، و یک پیام‌رسان آفلاین نصب کنید — ترجیحاً همراه با چند نفر از اطرافیانتان، چون این ابزارها فقط وقتی کار می‌کنند که طرف مقابل هم آن را داشته باشد.